Ján Skupin

• ✝ 2020-01-19

Urodził się w kwietniu 1932 roku w Młynčekach koło Kieżmarku w rodzinie rolniczej. Szkołę podstawową oraz Liceum Pedagogiczne ukończył w Kieżmarku, Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Preszowie oraz Wyższą Szkołę Rolniczą w Nitrze. Po ukończeniu studiów pracował w rolnictwie, przez 13 lat w przedsiębiorstwach produkcyjnych – w Stacji Maszynowo-Traktorowej oraz w Państwowych Gospodarstwach Rolnych, a przez 20 lat w Instytucie Systemu Gospodarowania Czechosłowackiej Akademii Nauk oraz w Instytucie Badawczo-Hodowlanym Ziemniaka w Kieżmarku. W dziedzinie badań współpracował z partnerami zagranicznymi. W wyborach do organów samorządowych w 1990 roku został wybrany przez mieszkańców na stanowisko burmistrza miasta Kieżmark. W trakcie swojej czteroletniej kadencji wykorzystywał w pracy burmistrza doświadczenia życiowe zdobyte na arenie międzynarodowej. Wychodząc z tradycyjnie dobrych relacji między narodem słowackim a polskim, już w pierwszym roku po wyborach nawiązał współpracę z Danutą Abrahmovicz, a dzięki ich wspólnym inicjatywom zaczęła się rozwijać współpraca w dziedzinie kultury, oświaty, ochrony środowiska, gospodarki i turystyki. Kiedy z inicjatywy samorządów po obu stronach granicy słowacko-polskiej, w szczególności z inicjatywy Fundacji Batorego z Warszawy, odbyła się w Zakopanem w dniach 21–24 listopada 1991 roku konferencja burmistrzów polskich i słowackich gmin dotycząca współpracy miast i gmin obszarów przygranicznych, inż. Ján Skupin wraz z Milanem Matejovičem z Michalowiec oraz Petrem Glašnákiem z Czadcy został wybrany do grupy koordynacyjnej przygotowującej kolejne kroki współpracy regionów przygranicznych. Stronę polską reprezentowali Żygmunt Nowak z Krosna, Józef Radzik z Nowego Sącza oraz Adam Wróbel z Bielska-Białej. Miastami kontaktowymi zostały Nowy Sącz w Polsce oraz Kieżmark na Słowacji. Od tego czasu inż. Ján Skupin szczególnie aktywnie uczestniczył w tworzeniu instytucji koordynującej współpracę przygraniczną dwóch bliskich narodów – Słowaków i Polaków. W marcu 1993 roku powstał w Popradzie słowacki projekt związku międzyregionalnego, który został przedstawiony stronie polskiej 17 lipca w Kieżmarku. Na tym spotkaniu zaproponowano granice przyszłego wspólnego euroregionu tatrzańskiego. Ze strony słowackiej były to miasta i gminy należące do powiatów Dolný Kubín, Liptowski Mikułasz, Poprad, Stará Ľubovňa, a ze strony polskiej gminy należące do byłego powiatu Nowy Targ, położone na Orawie, Podhalu, Spiszu i w Pieninach. 31 października 1993 roku, w okresie gdy Słowacja była już samodzielną republiką, w Zakopanem podpisano Deklarację samorządów terytorialnych Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej o utworzeniu regionalnego związku Euroregion Tatry. Na konferencji założycielskiej w Nowym Targu podpisano 26 sierpnia 1994 roku porozumienie między samorządami Polski i Słowacji o utworzeniu transgranicznego związku Euroregion Tatry, który – nawiązując do historycznych korzeni i wzajemnych relacji tych regionów oraz zgodnie z procesem integracji europejskiej i Europejską konwencją ramową o współpracy transgranicznej – wyznaczył cel przyspieszenia wszechstronnego rozwoju sąsiadujących obszarów Polski i Słowacji. Na tej konferencji inż. Ján Skupin, jako burmistrz miasta Kieżmark i przewodniczący słowackiej części stowarzyszenia Region Tatry, został wybrany na dwuletnią kadencję (od 26 sierpnia 1994 do 17 grudnia 1996) na stanowisko wiceprzewodniczącego Euroregionu Tatry. W tej funkcji stał się zdecydowanym orędownikiem i propagatorem słowacko-polskiej współpracy transgranicznej w formie euroregionu już na tym etapie historycznym. Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu jako właściwy organ rejestracyjny decyzją z dnia 15 grudnia 1994 roku wpisał Euroregion Tatry do rejestru związków i zatwierdził jego statut. Rozwój współpracy transgranicznej wynikał z długofalowej koncepcji polityki zagranicznej Republiki Słowackiej, jednak na początku brakowało wielu narzędzi tworzących ramy prawne dla jej rozwoju. Organy samorządowe w Polsce i na Słowacji chciały jednak rozwijać swoją działalność w przygranicznym związku euroregionalnym, mimo że taka forma współpracy nie była jeszcze znana w porządku prawnym Republiki Słowackiej, co powodowało napięcia w relacjach po obu stronach granicy. Stopniowo jednak porządek prawny Republiki Słowackiej i Rzeczypospolitej Polskiej został dostosowany do prawa europejskiego i obecnie, zgodnie z przepisami, gminy Republiki Słowackiej mają prawo być członkami stowarzyszeń międzynarodowych, a kraje samorządowe są równorzędnym partnerem dla polskich województw. Inż. Ján Skupin – podobnie jak niektórzy inni wybitni ludzie swojej epoki – wykraczał ponad swoje czasy, dlatego tym bardziej należy mu się uznanie i uwaga. Dzięki zaangażowaniu założycieli, którzy stali u początków Euroregionu Tatry, a także tych, którzy dziś realizują jego program, stowarzyszenie to w pełni uczestniczy w procesie integracji Europy. Opracowała: Oľga Marhulíková w Roczniku Euroregionu Tatry 2002.

Peter Burian

• ✝ 2020-01-12

Urodził się 11 kwietnia 1952 roku w Starej Lubowli, był żonaty z żoną Ewą i wspólnie wychowali sześcioro dzieci. Ukończył studia na kierunku inżynieria budowlana na Wydziale Budownictwa Słowackiej Wyższej Szkoły Technicznej w Bratysławie. Od 1991 roku pracował w Urzędzie Miasta w Starej Lubowli jako naczelnik, później jako zastępca naczelnika. Peter Burian, o wyrazistej prezencji i nieprzeciętnym intelekcie, potrafił tworzyć, a jednocześnie inspirować ludzi w swoim otoczeniu. Nie miał problemu ze wspieraniem dobrych pomysłów i torowaniem im drogi bez potrzeby przypisywania ich sobie. W pracy w Urzędzie Miasta w Starej Lubowli mógł w pełni wykorzystać swoje zdolności menedżerskie, co też uczynił. To właśnie tutaj, w latach 90. XX wieku, rozpoczęła się współpraca z Polską. Nie było to łatwe, ponieważ nowo powstała Republika Słowacka przechodziła od komunizmu do okresu mečiarizmu, a wszelka współpraca z sąsiednim państwem była oceniana co najmniej negatywnie; powstające euroregiony przedstawiano opinii publicznej jako początek autonomicznych obszarów, które w przyszłości miałyby odłączyć się od Słowacji. Co więcej, za tą demagogią stali również ludzie, którzy dziś czerpią korzyści ze współpracy transgranicznej i spokojnie budują tu swoje kariery. Mimo to Peter, wbrew propagandzie, potrafił zająć stanowisko zgodne ze swoim zdrowym rozsądkiem i wspólnie z przyjaciółmi z Polski założył Euroregion „Tatry”, dzięki któremu powstało wiele możliwości współpracy, wykorzystano znaczące środki finansowe z Unii Europejskiej oraz nawiązano liczne przyjaźnie, nie tylko zawodowe. W trakcie swojej działalności w samorządzie, a także później, aktywnie interesował się i angażował w rozwój współpracy transgranicznej z Rzecząpospolitą Polską, gdzie od 1993 roku przygotowywał powstanie transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. W dniu 22 października 1999 roku podpisał umowę między samorządami Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej o współpracy w ramach transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. W latach 1997–2004 był przewodniczącym Rady Stowarzyszenia Region „Tatry”, a w latach 2005–2012 jej wiceprzewodniczącym. Do współpracy polsko-słowackiej oraz do przełamywania barier instytucjonalnych i międzyludzkich podchodził nie tylko z entuzjazmem, ale także z praktycznym zaangażowaniem i w duchu przyjaźni. Był pionierem i propagatorem dialogu polsko-słowackiego w duchu partnerstwa i integracji europejskiej. Z okazji 15-lecia Euroregionu „Tatry” otrzymał tytuł Honorowego Członka za zasługi i twórczą działalność w rozwijaniu oraz propagowaniu idei euroregionu. Z jego inicjatywy powstał również Dom Polsko-Słowackich Spotkań Euroregionu „Tatry” w Kieżmarku. Rada Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”, chcąc uczcić jego pamięć, postanowiła ustanowić Nagrodę im. Petera Buriana, która przyznawana jest polskim i słowackim samorządom oraz organizacjom za najlepszą współpracę.

Július Lojek

• ✝ 2017-02-03

Urodził się we wrześniu 1946 roku w Spiskiej Starej Wsi, naturalnym centrum Zamagurza u podnóża grzbietu Magury Spiskiej. Po ukończeniu szkoły podstawowej od 1960 roku uczył się w Średniej Szkole Przemysłowej w Koszycach, a w 1970 roku ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Wyższej Szkoły Technicznej w Koszycach. Zaraz po ukończeniu studiów zdecydował się wrócić do rodzinnej miejscowości i należał do założycieli zakładu, późniejszej fabryki Vagónka Poprad, która przez długi czas rozwiązywała problem zatrudnienia mężczyzn w regionie. W zakładzie pracował na stanowisku kierowniczym aż do 1990 roku, kiedy został wybrany na burmistrza miasta Spiska Stara Wieś. W działalność publiczną zaangażował się już w 1972 roku jako radny i członek rady Miejskiej Rady Narodowej, pełniąc tę funkcję do 1990 roku. Stanowisko burmistrza sprawował przez cztery kadencje, aż do 2006 roku, kiedy przeszedł na emeryturę. Szczególnie w okresie pełnienia funkcji burmistrza aktywnie przyczyniał się do poprawy poziomu współpracy i relacji na północnej granicy między obywatelami Słowacji i Polski. Należał do grona osób dążących do utworzenia wspólnego słowacko-polskiego euroregionu. Brał udział w przygotowaniu jego podstawowych dokumentów, a po utworzeniu w 1994 roku transgranicznego związku Euroregion „Tatry” włączył się w działalność jego organów. Przez długi czas pracował w komisji rewizyjnej, której przewodniczącym pozostał także po odejściu z samorządu, dzięki upoważnieniu miasta Spiska Stara Wieś. Funkcję burmistrza objął w okresie, gdy przejście graniczne Łysa nad Dunajcem – Niedzica służyło małemu ruchowi granicznemu. Skomplikowana administracja i konieczność załatwiania dokumentów utrudniały rozwój wzajemnych relacji między Polakami a Słowakami na terenach przygranicznych. Jego celem było doprowadzenie do zmiany reżimu na tym przejściu granicznym i konsekwentnie zabiegał o to na różnych szczeblach. Dzięki współpracy samorządów po obu stronach granicy, przy wsparciu Euroregionu „Tatry” oraz innych instytucji, cel ten został osiągnięty; obecnie przejście graniczne funkcjonuje w trybie całodobowym, a granicę mogą swobodnie przekraczać obywatele wszystkich krajów posiadający ważne dokumenty. Był to długotrwały proces realizowany etapami. Na bieżąco przedstawiał propozycje, zwłaszcza w zakresie rozwiązań komunikacyjnych w pobliżu przejścia granicznego. Ostatecznie przyniosło to pozytywny wpływ na rozwój współpracy w dziedzinie kultury, sportu, samorządu, usług, handlu oraz innych obszarów życia, co szczególnie odczuwają mieszkańcy po obu stronach granicy. Widoczny jest zwłaszcza wzrost ruchu turystycznego. Poszerzyły się możliwości odwiedzania i podziwiania regionu oferującego piękną przyrodę oraz liczne ośrodki turystyczne zarówno po stronie słowackiej, jak i polskiej. Być może był to przypadek, a może przeznaczenie, które w 1970 roku sprowadziło Júliusa Lojeka z powrotem do rodzinnych stron. To właśnie tutaj spędził znaczną część swojego życia i dzięki temu mógł uczestniczyć w przemianach, które w rozwoju relacji między ludźmi zamieszkującymi zamagurską część pogranicza słowacko-polskiego można uznać za przełomowe. Kulminacją tego procesu był koniec 2007 roku, kiedy przejście graniczne Łysa nad Dunajcem – Niedzica przestało funkcjonować jako punkt kontroli granicznej.

Oľga Marhulíková

Posłanka Słowackiej Rady Narodowej oraz Rady Narodowej Republiki Słowackiej (1990–1994); pracowała w komisji do spraw administracji państwowej, samorządu i mniejszości narodowych. Jednocześnie była przewodniczącą Międzyparlamentarnej Słowacko-Polskiej Grupy Przyjaźni. Jej partnerem parlamentarnym w Polsce był przewodniczący Jan Komornicki, który później pełnił funkcję ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej na Słowacji. W tym okresie przyjęto szereg inspirujących propozycji dla obu parlamentów, które pomogły pograniczu słowacko-polskiemu, zwłaszcza w zakresie dostosowania narzędzi prawnych Słowacji i Polski. Jako posłanka parlamentu słowackiego uczestniczyła w kongresie założycielskim Euroregionu „Tatry” w polskim Nowym Targu w dniu 26 sierpnia 1994 roku. Zdobyte doświadczenia z pracy parlamentarnej wykorzystała także na stanowisku naczelnika Urzędu Miasta w Popradzie (1994–1998), współpracując z ówczesnym burmistrzem partnerskiego miasta Zakopane, Petrem Bonką. Były to historyczne momenty wzajemnej komunikacji oraz konkretnych, bardzo owocnych wspólnych spotkań członków rady, rad miejskich i komisji, odbywających się naprzemiennie w Popradzie, Zakopanem i Tatrach Wysokich. Od 1998 roku pracowała w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej w sekcji administracji publicznej jako kierownik oddziału departamentu samorządu i współpracy transgranicznej, a później jako dyrektor departamentu współpracy międzynarodowej i transgranicznej. Jednocześnie pełniła funkcję sekretarza wykonawczego Słowacko-Polskiej Międzyrządowej Komisji do spraw Współpracy Transgranicznej, w ramach której działały bilateralne eksperckie grupy robocze spotykające się regularnie na przemian na terytorium Republiki Słowackiej i Rzeczypospolitej Polskiej. Komisja stała się forum dyskusji nad sprawami wspólnego zainteresowania oraz miejscem poszukiwania rozwiązań aktualnych problemów spornych między Słowacją a Polską, a także wspierania kontaktów między podmiotami państwowymi i niepaństwowymi obu stron. Doceniła współpracę z Joanną Kapuścińską, sekretarzem wykonawczym polskiej części Polsko-Słowackiej Międzyrządowej Komisji do spraw Współpracy Transgranicznej z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rzeczypospolitej Polskiej. Była członkiem komitetu programu Phare CBC przy Urzędzie Rządu Republiki Słowackiej (1999–2007) oraz członkiem komisji do spraw systemu wsparcia aktywności euroregionalnych Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej (2001–2009). Od 1994 roku przez całe ćwierćwiecze współpracowała w ramach Euroregionu „Tatry” z jego wieloletnim przewodniczącym Wendelinem Haberem i dyrektorem Antoninem Nowakiem, później z przewodniczącym Rady Związku EUT Bogusławem Waksmundzkim oraz dyrektorem EUT Michałem Stawarskim po stronie polskiej; ze strony słowackiej z przewodniczącymi Rady Związku Euroregion „Tatry”: Petrem Burianem ze Starej Lubowli, Jozefem Repaským z Liptowskiego Mikułasza, Ivanem Budiakiem z Dolnego Kubina, Jozefem Ďubjakiem z Trsteny, Jánem Pavlíkiem z Rużomberka; z Kieżmarku Jánem Skupinem, Františkiem Groholem, Igorem Šajtlavą, Jánem Ferenčákiem; a także z dyrektorem biura EUT Milanem Nevlazlem oraz pełniącą obowiązki kierownika biura Stowarzyszenia EUT Lívią Jakšovą. Docenia i pozytywnie ocenia współpracę z Agnieszką Pyzowską, ówczesną dyrektor, oraz Štefanem Bieľakiem, przewodniczącym Stowarzyszenia Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej Tatry, a także z Bożeną Królczyk z biura Euroregionu „Tatry” w Nowym Targu. Na podstawie własnych doświadczeń stwierdziła, że najlepszym przykładem zinstytucjonalizowanej współpracy transgranicznej na pograniczu słowacko-polskim są euroregiony. Pionierami w tej dziedzinie są historie życia ludzi, którzy kształtowali ramy prawne współpracy transgranicznej między Słowacją a Polską na poziomie regionalnym. Takie miejsce słusznie należy do EUROREGIONU „TATRY”, który zaczął się kształtować dzięki burmistrzowi miasta Poprad Jánowi Madačowi oraz burmistrzowi miasta Zakopane Maciejowi Krokowskiemu już w listopadzie 1991 roku podczas pierwszego spotkania dotyczącego wzajemnej współpracy burmistrzów słowackich i polskich miast i gmin w polskim Zakopanem.

Milan Nevlazla

Urodził się w marcu 1951 roku w mieście Kieżmark, szkołę podstawową ukończył w Kieżmarku, a Średnią Szkołę Przemysłową Mechaniczną zakończył maturą w Popradzie. Przez dwadzieścia sześć lat pracował w Vagónce Poprad, a przez dziesięć lat kierował Kieżmarską Agencją Informacyjną. Swoje życie poświęcił działalności społecznej i obywatelskiej. Przez szesnaście lat pełnił odpowiedzialne funkcje radnego, wiceburmistrza oraz członka rady Rady Miejskiej w Kieżmarku. W wyborach samorządowych był czterokrotnie wybierany przez mieszkańców. Swoje doświadczenia zdobyte w organach miejskich wykorzystywał jako dyrektor biura Stowarzyszenia Region Tatry z siedzibą w Kieżmarku (1998–2003 oraz 2008–2011). Miasto Kieżmark należy do członków założycieli transgranicznego związku Euroregion „Tatry”, który nawiązał do historycznych korzeni i dobrych relacji mieszkańców pogranicza słowacko-polskiego. Burmistrz Kieżmarku już w 1993 roku uczestniczył w pracach grupy roboczej nad opracowaniem Deklaracji samorządów terytorialnych Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej w sprawie utworzenia transgranicznego stowarzyszenia regionalnego „Tatry”. Miastami kontaktowymi zostały Nowy Sącz w Polsce oraz Kieżmark na Słowacji. Po objęciu funkcji dyrektora biura zaangażował się we współpracę z partnerami poprzez spotkania przedstawicieli samorządów, wymianę doświadczeń oraz organizację wspólnych wydarzeń kulturalno-społecznych. Rozpoczęto realizację projektów infrastrukturalnych, a zwłaszcza małych projektów określanych jako „ludzie ludziom”. W 2009 roku odbyło się już duże wydarzenie „Euroregion bez granic”, którego celem było rozwijanie tradycji kulturowych pogranicza. Liczny udział społeczeństwa słowackiego i polskiego w kolejnych edycjach potwierdził, że kulturę pogranicza należy chronić, prezentować i promować. W projekt ten aktywnie zaangażowane było również miasto Kieżmark. Warto podkreślić, że także po stronie słowackiej w Kieżmarku powstała siedziba Euroregionu „Tatry”, którą odwiedzili prezydent Polski Lech Kaczyński oraz prezydent Republiki Słowackiej Ivan Gašparovič w grudniu 2007 roku. Projekt mógł zostać zrealizowany przede wszystkim dzięki wsparciu władz samorządowych Kieżmarku, których radni uchwałą z kwietnia 2005 roku zatwierdzili dotację w łącznej wysokości 1 miliona koron słowackich. Pozostałe środki pozyskano z projektów Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju Regionalnego w pierwszym naborze – 400 000 koron i 40 000 koron wkładu własnego, w kolejnym naborze – 220 000 koron i 22 000 koron wkładu własnego, z programu współpracy transgranicznej Polska–Słowacja Phare – 315 833 euro oraz w ramach systemu wsparcia aktywności euroregionalnych – 330 000 koron, z czego 33 000 koron stanowił wkład własny. Dzięki temu burmistrz miasta Kieżmark Igor Šajtlava mógł 6 lipca 2007 roku otworzyć Dom Spotkań Polsko-Słowackich Euroregionu „Tatry” w Kieżmarku. Należy wyrazić uznanie dla partnerów po polskiej stronie granicy oraz pracowników biura euroregionu – koordynatora projektu Petra Buriana, Martina Gallika, Radoslavy Krafčíkovej i Justyny Chowańákovej. Rozwój regionów przygranicznych umożliwiło także korzystanie z projektów w ramach programu współpracy transgranicznej Phare CBC Polska–Słowacja oraz małych projektów euroregionalnych Interreg III A. Miasto Kieżmark było również zaangażowane w inne znaczące projekty, takie jak historyczno-kulturowo-przyrodniczy Szlak wokół Tatr; w jego ramach wybudowano już kilka kilometrów ścieżek rowerowych po stronie słowackiej i polskiej. Nie zapominajmy, że Euroregion „Tatry” był pionierem także w tej dziedzinie. Takie efekty działalności Euroregionu „Tatry” były możliwe dzięki bardzo dobrej współpracy i relacjom z przewodniczącym Euroregionu Tatry Wendelinem Haberem, dyrektorami biur Antoninem Nowakiem i Milanem Nevlazlem, który swoim entuzjazmem pomagał wraz z pracownikami obu biur tworzyć nie tylko zespół zawodowy, ale i społeczny oraz rozwijać dobrą partnerską współpracę miast i gmin po obu stronach granicy.

Gabriela Kantorková

Patrzy do czołowych postaci życia społecznego. Do 2013 roku była dyrektorką Miejskiego Centrum Kultury w Kieżmarku. Do najważniejszych efektów jej zaangażowania należy Festiwal Europejskie Rzemiosło Ludowe, który powstał w 1990 roku jako pierwszy tego typu w ówczesnej Czechosłowacji; każdego roku zajmowała się jego przygotowaniem programowym, organizacyjnym i technicznym. Poświęciła temu wydarzeniu dwadzieścia trzy lata swojej pracy zawodowej. Dzięki temu przedsięwzięciu miasto Kieżmark ożywia dawne historyczne jarmarki, prezentując przede wszystkim tradycyjne rzemiosła artystyczne nie tylko ze Słowacji, ale i z całej Europy. W bieżącym roku odbędzie się już 33. edycja Festiwalu Europejskie Rzemiosło Ludowe. Swoje doświadczenia wykorzystywała również na rzecz współpracy transgranicznej słowacko-polskiej w ramach komisji kultury Związku Transgranicznego Euroregion „Tatry”. Bardzo aktywnie działała w latach 2001–2002, 2005–2006 oraz 2009–2010 jako jej przewodnicząca, a w latach 2003–2004, 2007–2008 i 2011–2012 pełniła funkcję wiceprzewodniczącej. Zawodowo uczestniczyła w organizacji i realizacji wielu projektów kulturalnych oraz wydarzeń społeczno-kulturalnych prowadzonych przez Stowarzyszenie Euroregion „Tatry”. W pamięci wielu uczestników pozostaną wspomnienia z ważnego wydarzenia kulturalno-społecznego organizowanego na pograniczu słowacko-polskim: po stronie słowackiej w pięknym regionie Zamagurza w Czerwonym Klasztorze oraz po stronie polskiej w Krościenku nad Dunajcem pod nazwą „Euroregion bez granic”. Organizatorem była Rada Związku Transgranicznego Euroregion „Tatry” oraz komisja kultury. Celem wydarzenia była prezentacja i wzajemne poznawanie kultury, zbliżanie mieszkańców i samorządów, nawiązywanie kontaktów społecznych oraz wymiana doświadczeń. Wydarzenie to odbywało się regularnie przez kilka lat we współpracy z gminą Czerwony Klasztor oraz gminą Krościenko nad Dunajcem, przy wsparciu finansowym Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, wytwórni wody mineralnej „Kinga Pienińska” z Krościenka, firmy Bakoma, Kávy Mag oraz innych. W trakcie wydarzenia organizowano różne konkursy z atrakcyjnymi nagrodami, m.in. zawody drwali z użyciem piły motorowej, przeciąganie liny oraz konkurs wiedzy o Euroregionie „Tatry” i województwie małopolskim. Dużym zainteresowaniem cieszyły się pokazy straży pożarnej i ratownictwa medycznego, jarmark twórczości ludowej oraz degustacje potraw regionalnych. W programie artystycznym występowali m.in. dziecięcy zespół folklorystyczny Flisocek z Czerwonego Klasztoru, Miejska Orkiestra Dęta z Nowego Targu, orkiestra dęta z Popradu, zespół folklorystyczny Magura z Kieżmarku oraz inni. Drugiego dnia program kontynuowano spływem Dunajcem na tratwach do Polski, gdzie wydarzenie odbywało się w Krościenku nad Dunajcem. W siedzibie Pienińskiego Parku Narodowego otwarto wystawę fotografii „Szlak Gotycki Nowy Targ – Kieżmark”, zorganizowaną przez Fundację Rozwoju Regionu Jeziora Czorsztyńskiego oraz Stowarzyszenie Turystyki w Zamagurzu. Po stronie polskiej odbywały się także konkursy wyrobu oscypków, jarmark rękodzieła oraz degustacje regionalnych potraw. Dużym zainteresowaniem cieszył się spływ kajakowy Dunajcem z Czerwonego Klasztoru do Krościenka oraz pokazy straży pożarnej i górskiego pogotowia ratunkowego GOPR. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 750 osób ze Słowacji, Polski oraz Węgier z partnerskiego Euroregionu Váh–Dunaj–Ipeľ. Festiwal odwiedziło kilka tysięcy gości po obu stronach granicy, którym piękna przyroda, bogaty program kulturalny, ciekawe konkursy oraz prezentacja tradycji ludowych zapewniły nie tylko rozrywkę i wypoczynek, ale także wartościowe doświadczenia i możliwość nawiązania nowych kontaktów w dziedzinie kultury, relacji społecznych i turystyki.

Igor Šajtlava

Swoją karierę rozpoczynał w Armii Republiki Słowackiej, gdzie służył w latach 1980–2000. Przeszedł przez wiele stanowisk – od dowódczych po sztabowe na poziomie kompanii, batalionu, pułku i dywizji, a następnie przeszedł na emeryturę wojskową. W znaczącym stopniu przyczynił się do utworzenia pierwszego słowackiego batalionu inżynieryjnego wysłanego do krajów byłej Jugosławii w ramach misji UNPROFOR oraz pełnił funkcję dowódcy słowackiej części wojskowych obserwatorów OBWE w misji w Kosowie. Brał udział w misjach ONZ w Angoli (UNAVEM III) jako niezależny obserwator wojskowy oraz uczestniczył w uwolnieniu blisko 300 dzieci porwanych przez rebeliantów w Sierra Leone. Od 2003 do 2014 roku pełnił funkcję burmistrza miasta Kieżmark. W trakcie swojej kadencji aktywnie angażował się w rozwój regionu, w tym we wspieranie współpracy transgranicznej, szczególnie z Rzecząpospolitą Polską. Uczestniczył w przygotowaniu i realizacji licznych projektów transgranicznych mających na celu wzmocnienie współpracy między Kieżmarkiem a polskimi gminami i regionami, obejmujących m.in. turystykę, kulturę, ochronę środowiska oraz infrastrukturę. Jako burmistrz często reprezentował miasto na międzynarodowych wydarzeniach i spotkaniach ukierunkowanych na rozwój współpracy transgranicznej, wymianę doświadczeń, budowanie partnerstw oraz przygotowanie wspólnych projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej (np. Interreg). W okresie jego urzędowania wybudowano Dom Spotkań Polsko-Słowackich w Kieżmarku. Był bliskim przyjacielem Petera Buriana ze Starej Lubowli, którego – wraz z Wendelinem Haberem – uważał za współzałożyciela Euroregionu „Tatry” oraz inicjatora współpracy transgranicznej między Słowacją a Polską. Jego działania koncentrowały się na wzmacnianiu współpracy z partnerami polskimi poprzez projekty związane z rozwojem infrastruktury, turystyki oraz inicjatyw kulturalnych, co stanowi istotny element strategii rozwoju regionów przygranicznych. Jako burmistrz aktywnie rozwijał współpracę transgraniczną z Polską, szczególnie poprzez projekty finansowane ze środków europejskich. Jego działania przyczyniły się do rozwoju turystyki regionalnej, więzi kulturowych, ochrony środowiska oraz infrastruktury, znacząco wzmacniając relacje i współpracę między regionami. Wyróżnienia: 1993, 1998 – Medal Ministra Obrony Republiki Słowackiej za służbę w siłach pokojowych ONZ II i IV stopnia. 1993, 1997, 1999 – Medale ONZ za służbę pokojową w Jugosławii, Angoli i Sierra Leone.

Alexander Slafkovský

W 1990 roku został wybrany w pierwszych wolnych wyborach na burmistrza Liptowskiego Mikułasza. Jako burmistrz koncentrował się na strategicznych kwestiach rozwoju miasta, także w kontekście współpracy transgranicznej, zwłaszcza z Rzecząpospolitą Polską. Dotyczyło to przede wszystkim modernizacji przestarzałej i niewystarczającej infrastruktury, gospodarki odpadami, rozwoju systemu ogrzewania sieciowego, a także wspierania turystyki, sportu i kultury. Przyczynił się tym samym do tego, że Liptów stał się jednym z najpopularniejszych regionów turystycznych na Słowacji. W 1994 roku, podczas kongresu założycielskiego Euroregionu „Tatry”, pełnił funkcję burmistrza miasta Liptowski Mikułasz. Członkiem Rady Euroregionu „Tatry” był w latach 1994–1995. Od 2010 roku ponownie pełnił funkcję burmistrza Liptowskiego Mikułasza. W latach 2011–2013 był członkiem komisji roboczej ds. Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej „Tatry”, która intensywnie pracowała nad przygotowaniem kluczowych dokumentów: konwencji o utworzeniu Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej „Tatry” oraz statutu. Od 2013 roku był członkiem rady nadzorczej tego ugrupowania. Aktywnie uczestniczy w życiu społecznym Euroregionu „Tatry” i wraz z innymi członkami jest honorowym gościem wszystkich wydarzeń organizowanych przez biuro Stowarzyszenia EUT. Jego działalność zawsze była podporządkowana jednemu celowi – „pomagać innym i mieć na uwadze dobro wspólne.”

Ján Volný

Burmistrz miasta Spiska Nowa Wieś (2006–2018), wiceburmistrz (2019–2020). Swoje życie poświęcił samorządowi i administracji publicznej. W latach 1991–1995 był kierownikiem wydziału kultury, edukacji, młodzieży i sportu Urzędu Miejskiego w Spiskiej Nowej Wsi, następnie zastępcą starosty urzędu powiatowego, a od 1995 roku posłem do Rady Narodowej Republiki Słowackiej. Jego największym wkładem w rozwój regionu była pomoc w umocnieniu pozycji największego pracodawcy na Spiszu – firmy Embraco Slovakia w Spiskiej Nowej Wsi. Później pełnił funkcję kierownika Urzędu Szkolnego. W latach 2006–2018 był burmistrzem Spiskiej Nowej Wsi, a w latach 2019–2020 wiceburmistrzem miasta. Jest laureatem wielu wyróżnień, w tym Nagrody Tomáša Baťi oraz wyróżnienia Słowackiej Caritas Katolickiej za rozwój dzieł charytatywnych. W 2016 roku, po dziesięciu latach jego kadencji jako burmistrza, Spiska Nowa Wieś została uznana za Najpiękniejsze Miasto Słowacji. Od 1995 do 1998 roku był posłem do Rady Narodowej Republiki Słowackiej, od 2007 roku członkiem prezydium Unii Miast Słowackich, sześciokrotnie został wybrany radnym Rady Miejskiej w Spiskiej Nowej Wsi oraz czterokrotnie radnym Kraju Koszyckiego. Spiska Nowa Wieś, podobnie jak wiele miast przygranicznych na Słowacji, aktywnie działa w ramach Euroregionu „Tatry” w różnych obszarach. Współpraca ta realizowana jest poprzez transgraniczne programy Unii Europejskiej, partnerstwa dwustronne oraz wspólne inicjatywy programu Interreg Polska–Słowacja. Spiska Nowa Wieś jest aktywnym członkiem Stowarzyszenia Euroregion „Tatry”. Współpraca transgraniczna z Polską ma dla miasta istotne znaczenie z punktu widzenia rozwoju regionalnego, wzmacniania więzi kulturowych oraz wykorzystania wspólnego potencjału regionu przygranicznego. Działania w tym zakresie przyczyniają się do poprawy jakości życia mieszkańców oraz zwiększenia atrakcyjności miasta dla odwiedzających.

Wendelin Haber

• ✝ 2020-08-29

Z dumą możemy stwierdzić, że do najbardziej dynamicznie rozwijających się organizacji należy do dziś Euroregion „Tatry”. Podstawy tego funkcjonalnego euroregionu zostały położone już przy jego powstaniu. 26 sierpnia tego roku minęło już 29 lat (1994), kiedy w Nowym Targu odbyła się konferencja założycielska z udziałem wójtów i burmistrzów miast oraz gmin należących do powiatów: Dolny Kubin, Liptowski Mikułasz, Poprad, Stara Lubowla oraz po stronie polskiej powiatów Nowy Targ, Nowy Sącz i powiatu tatrzańskiego. To właśnie inicjatywa wójtów i burmistrzów stanowiła podstawę sukcesu działalności Euroregionu „Tatry”. Na tej konferencji, w której uczestniczyłam jako posłanka Słowackiej Rady Narodowej wydelegowana przez jej przewodniczącego Ivana Gašparoviča, została podpisana Umowa między samorządami Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej o utworzeniu regionalnego transgranicznego związku Euroregion „Tatry”. Wójt gminy Niżne Łapsze Wendelin Haber został wybrany na przewodniczącego, a burmistrz miasta Kieżmark Ján Skupin na jego zastępcę. W ten sposób obaj stali się w tej historycznej fazie nieugiętymi zwolennikami i propagatorami słowacko-polskiej współpracy transgranicznej w formie euroregionu. Ogromnym wkładem w ich współpracę były przemyślane kompromisy Wendelina Habera. Miał on wyczucie godnego prowadzenia negocjacji nie tylko w ramach euroregionu, ale także z ministerstwami spraw wewnętrznych i urzędami rządowymi obu republik. Pochodził z pogranicza polsko-słowackiego – z gminy Niżne Łapsze. Obszar ten wówczas należał do Czechosłowacji, jednak na mocy ówczesnych przepisów 28 lipca 1920 roku 14 wsi na Spiszu zostało przyłączonych do Polski, a granica państwowa podzieliła je na część polską i słowacką (wśród nich była także gmina Niżne Łapsze). Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że ludzie po obu stronach Spisza do dziś pozostają sobie bardzo bliscy. Wendelin Haber był człowiekiem czynu. Pierwszym, a następnie przez wiele lat (przez całe ćwierćwiecze) przewodniczącym Rady Euroregionu „Tatry” od 1994 roku mógł być dzięki temu, że dobrze znał region, w którym żył, i miał wokół siebie aktywnych współpracowników, wobec których był otwarty, życzliwy, cierpliwy i uważnie wsłuchiwał się w ich propozycje rozwiązań. W czasie jego długiego przewodnictwa współpracował z różnorodnymi osobistościami pełniącymi funkcję przewodniczących Rady Związku Euroregionu „Tatry” ze strony słowackiej. Wendelin Haber miał to szczęście, że przez cały okres swojej kadencji współpracował z ówczesnym dyrektorem biura Euroregionu „Tatry” Antoninem Nowakiem. Był on jego nieodłączną częścią, osobą niezawodną w realizacji trudnych zadań. Miał dar dobrych pomysłów, był kreatywny i stanowił źródło inspiracji, ale także krytycznych uwag służących rozwiązywaniu problemów. Ze strony słowackiej był to dyrektor biura Euroregionu „Tatry” Milan Nevlazla, który swoim entuzjazmem i przyjaznym podejściem wraz z Wendelinem Haberem i Antoninem Nowakiem tworzył wraz z pracownikami obu biur jeden zespół, przygotowując dobre zaplecze dla partnerskiej współpracy miast i gmin po stronie polskiej i słowackiej. Rezultatem ich starań są zrealizowane odważne plany wielu udanych projektów w ramach programu Phare CBC Polska–Słowacja, środków z budżetu państwa Republiki Słowackiej na wsparcie działań euroregionalnych programu SPERA oraz projektów programu INTERREG III A, w których Euroregion „Tatry” odnosił sukcesy i wykorzystał znaczące środki finansowe z Unii Europejskiej. Dom Polsko-Słowackiej Współpracy został otwarty 12 lutego 2004 roku w Nowym Targu, a Dom Słowacko-Polskich Spotkań został otwarty 6 lipca 2007 roku w Kieżmarku. W ten sposób obu euroregionom stworzono dobre warunki przestrzenne do organizowania wydarzeń we własnych siedzibach.

Czesław Borowicz

Antoni Nowak

Bogdan Wrzochalski

Elżbieta Bieńkowska

Stanisław Hodorowicz

Antoni Karlak

Edwar Tybor

Bogusław Waksmundzki

Peter Petko

• ✝ 2020-09-16

Po ukończeniu Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Bratysławie w 1981 roku zawsze pracował na stanowiskach kierowniczych. Później, po 1989 roku, dwukrotnie pracował w Ambasadzie Republiki Słowackiej w Warszawie, a w międzyczasie także w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych jako dyrektor Biura Kontroli Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Od 2007 roku pełnił funkcję naczelnika Urzędu Miejskiego, a następnie dyrektora i prezesa zarządu Lasów Miasta Spiska Nowa Wieś. W tym okresie ukończył również studia w Wyższej Szkole Stosunków Międzynarodowych w Pradze na kierunku studia międzynarodowe i dyplomatyczne. W 2007 roku został wybrany do Rady Stowarzyszenia Region Tatry, a następnie Euroregionu Tatry oraz Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej, gdzie reprezentował miasto Spiska Nowa Wieś aż do końca 2019 roku. Dzięki jego bardzo aktywnemu podejściu powiat Spiska Nowa Wieś został włączony do grona beneficjentów środków finansowych słowacko-polskiej współpracy transgranicznej w ramach Kraju Preszowskiego. Aktywnie uczestniczył w organizacji Słowacko-Polskich Forów Gospodarczych w Spiskiej Nowej Wsi, a także w realizacji projektów takich jak Historyczno-Przyrodniczo-Kulturowa Trasa wokół Tatr oraz Spotkanie Siedmiu Kultur Euroregionu Tatry. Jako członek rady Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej Tatry przyczynił się do jego powstania i bieżącego funkcjonowania. Do Polski, oprócz tego, że tam pracował, ma również bardzo dobre relacje rodzinne, ponieważ jego synowa i zięć są Polakami. Za wzorową, ponad dwunastoletnią pracę na rzecz Stowarzyszenia Region Tatry, Euroregionu Tatry oraz Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej, Rada Stowarzyszenia Euroregionu Tatry na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2019 roku zaproponowała Petra Petka na Członka Honorowego Euroregionu „Tatry”.

Jan Golba

Witold Kozłowski

Piotr Bąk

Andrzej Duda